Μαρίκα Καναροπούλου - απορίες

Γιατί ν΄ασχολούμαστε και να προσπαθούμε να εμβαθύνουμε σε λεπτομέρειες της λαϊκής δισκογραφίας του ΄30; Μοιάζει τελείως αφηρημένο και άσκοπο, αν δεν έχει κάποιος/α ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν δε τό΄χει σαν αντικείμενο έρευνας κλπ. Αυτοί/ές όμως μετριούνται στα δάχτυλα. Γιατί τότε;
Η απάντηση είναι απλή και ταυτόχρονα πολύπλοκη. Υπάρχουν δυό λόγοι που έχουν να κάνουν με το χτες και με το σήμερα.


α.  υπάρχουν λεπτομέρειες που αποκρυπτογραφούν και ξεσκεπάζουν διάφορες καταστάσεις σχετικές με τη μουσική του ρεμπέτικου. Το αντρομάνι που ασχολείται μ΄αυτή τη μουσική έχει πλάσει ένα σωρό μύθους γιατί οι μύθοι πουλάνε και επιπλέον αφήνει, εκ συστήματος, τη γυναικεία συμβολή στο πλάι, αντιμετωπίζοντάς τες σα κομπάρσες.


β.   υπάρχουν λεπτομέρειες που ρίχνουν φως στο γενικότερο γυναικείο ζήτημα, γιατί μιά σειρά από αναστολές και καταπιέσεις που υπήρχαν απέναντι στις γυναίκες της δεκαετίας του ΄30 εξακολουθούν και σήμερα, ιδιαίτερα ανάμεσα στους απλούς, λαϊκούς ανθρώπους. Απλά, έχουν τραβηχτεί στο ημίφως και δε συζητιούνται.


Η σπουδαία τραγουδίστρια Μαρίκα Καναροπούλου (βλ.http://elkibra-rebetisses.blogspot.com/search/label/Μαρίκα%20Καναροπούλου%20(Τουρκαλίτσα), που τη χαιρετούσαν στους δίσκους σα Τουρκαλίτσα, ή Μαρίκα Μπρούσαλη, ή Μπρουσαλιά, η Ρίτα Αμπατζή, η Σοφίτσα Αμπατζή (Καρίβαλη) και άλλες, παρέμειναν ερμητικά κλεισμένα όστρακα. Δε ξέρουμε τίποτα γι αυτές, έχουμε μόνο τα τραγούδια τους. Αυτό είναι γενικότερο φαινόμενο γιά τις τραγουδίστριες. Κράτησαν κλειστή την προσωπική τους ζωή γιά λόγους που έχω αναφέρει σε άλλα σημειώματα. Οι τρεις που ανέφερα έχουν και κάτι ακόμα ιδιαίτερο, πέρα από τις σπουδαίες φωνές των δύο πρώτων. Ήταν κορίτσια απ΄τη Μικρασία που έζησαν τη φρίκη κι αυτό αποτυπώθηκε στο ηχόχρωμα της φωνής τους. Ακόμα και γι αυτό το λόγο έχω μεγάλη λαχτάρα να βρω στοιχεία γιά τη ζωή τους.


Η Ρίτα Αμπατζή γραμμοφόνησε σωρεία τραγουδιών κάθε είδους, ενώ η Καναροπούλου μόνο 19. Μετά σταμάτησε, μετανάστευσε στην Αμερική (πότε;) κι όταν γύρισε γραμμοφόνησε ακόμα ένα τελευταίο, το Κάποτε θα κλάψεις (1940) Odeon Ελλάδος GA-7250 GO-3409 - Μ. Καναροπούλου & Δ. Καββαδίας/Τ. Κόκκας/Κ. Μάνεσης & Δ. Ρηγόπουλος - ελαφρό, χαβάγιες (που δεν έχει εμφανιστεί ακόμα).


 Η Μαρίκα Καναροπούλου πρέπει να γεννήθηκε το 1914 στην Προύσα. Ήταν δηλαδή 8 χρονών όταν ξεκίνησε η Κόλαση. Είπε τα πρώτα της τραγούδια το 1932 σε ηλικία 18 χρονών. Πέντε συγκλονιστικούς μανέδες, ενώ τα περισσότερα απ΄τα υπόλοιπα είναι απ΄αυτά τα τραγούδια που αναφέρονται στο χασίσι και μάγκικα. Το 1935, σε ηλικία 21 χρονών, σταμάτησε. 


Οι υπεύθυνοι που διάλεγαν ποιές γυναίκες θα έλεγαν ποιά τραγούδια, ήξεραν πολύ καλά τι έκαναν. Τις διάλεγαν βέβαια πρώτιστα σε σχέση με την καταλληλότητα της φωνής τους, αλλά και γιά την ατμόσφαιρα που βγάζαν. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτά τα τραγούδια που έστελναν άμεσα ή έμμεσα αισθησιακά σήματα τα δίναν στη Εσκενάζι κι όχι στη Ρίτα Αμπατζή που έβγαζε πολλά άλλα, άλλά όχι το ερωτικό σκέρτσο της Ρόζας. 
Είναι τυχαίο ότι η Μαρ. Καναροπούλου είπε αρκετά χασικλίδικα τραγούδια; Σαφώς, δεν υπαινίσσομαι κάτι γιά την ίδια, προσπαθώ μόνο να καταλάβω γιατί την προτίμησαν γι αυτά και γιατί δε συνέχισε. Βέβαια, η δισκογραφία δεν απέφερε χρήματα, αν δεν έκανε κανείς τον ένα δίσκο μετά τον άλλο. Οι αμοιβές ήταν αστείες και τα δικαιώματα μηδαμινά ή μηδενικά. Η δισκογραφία βοηθούσε ουσιαστικά στο να γίνουν ευρύτερα γνωστοί/ές στο κοινό αυτοί κι αυτές που δούλευαν σε μαγαζιά. Εκεί κέρδιζαν, κύρια απ΄τη χαρτούρα. Ποτέ δεν έχει γραφτεί ότι η Μαρίκα Καναροπούλου τραγούδησε σε μαγαζί.


Να μην ενδιαφέρθηκαν οι εταιρίες και οι μουσικοσυνθέτες να της δώσουν περισσότερα τραγούδια, το αποκλείω. Η φωνή της ήταν πάρα πολύ καλή. Προφανώς, σταμάτησε εκείνη και οι λόγοι δε μπορεί, λογικά, να είναι άλλοι από τους παρακάτω:
Ή, δεν ενδιαφερόταν εκείνη να συνεχίσει,
ή την πίεσαν απ΄την οικογένειά της,
ή κάποιος που είχε σχέση μαζί της (παντρεύτηκε;) δε θέλησε να την αφήσει να γράψει άλλους δίσκους,
ή μιά και δε ξέρουμε πότε έφυγε γιά τις ΗΠΑ, να ήταν αυτή η αιτία.


Ενδιαφέρον όμως είναι ότι το 1940 έγραψε στην Ελλάδα το τελευταίο της τραγούδι. Δεν είχε ακόμα μεταναστεύσει, ή τό΄γραψε σε κάποιο ταξίδι της εδώ; Άγνωστο.


Μπορεί να συνεχίσει κανείς με σειρές παραπλήσιων ερωτηματικών, στην προσπάθεια να φανταστεί τον εσωτερικο κόσμο ενός ανθρώπου που, στην περίπτωσή μας, λεγόταν Μαρίκα Καναροπούλου, αν αυτό ήταν το πραγματικό της όνομα. 


Τό όνειρα άραγε είχε αυτό το κορίτσι όταν έκανε τους πρώτους της δίσκους;
Τί κλίμα συνάντησε στις εταιρίες;
Πώς της φέρθηκαν;
Τί έκανε στις ΗΠΑ;
Πότε γύρισε;
Τί έκανε στην υπόλοιπη ζωή της ως το 1990 που πέθανε, σε ηλικία 76 (;) χρονών;
Μιλούσε για κείνες τις εποχές;

Ότι θέλουν οι γυναίκες θα μας κάνουνε;

O Γιάννης Παπαϊωάννου και ο Βασίλης Τσιτσάνης ήταν αυτοί που έκαναν το ρεμπέτικο να περάσει στους "άλλους". Ο Γιάννης με τη γλυκιά Μικρασιάτικη φυσιογνωμία, την επιβλητική ξερακιανή κορμοστασιά , την εξυπνάδα του, την ανθρωπιά και το αστείρευτο κέφι του, δεν άφησε περιθώρια ερωτηματικών. Μπήκε ορμητικά στη δισκογραφία, έκανε ένα σωρό επιτυχίες και δούλεψε σκληρά στο πάλκο ως το μοιραίο βράδυ που, μεθυσμένος, τσακίστηκε σε μιά κολόνα.


   Τον είχα ακούσει στις Τζιτζιφιές 20 μέρες πριν πεθάνει κι όταν με πήραν τηλέφωνο γιά να μου το πουν, βρισκόμουνα στη Στοκχόλμη κι έπαθα. Θυμάμαι πως καβάλλησα ένα ποδήλατο που είχα και περιπλανιόμουνα νυχτιάτικα σε μιά θερμοκρασία -28oC (!). Έκλαιγα με δάκρυα που γίνονταν κρύσταλλοι.

   Δεν ήταν όποιος κι όποιος ο Παπαϊωάννου.Ο Τσιτσάνης (στενός του φίλος) μπορεί να ήταν Μεγάλος, αλλά δεν ήταν διασκεδαστής, ενώ αυτός είχε πραγματικά εκτόπισμα. Μέσα στο μαγαζί κυριαρχούσε με το γλυκό μπουζούκι του, με τ΄ατέλειωτα ταξίμια που αγκυλώναν την καρδιά. Κι όταν διάφοροι/ες νερουλοί/ές φωνασκούσαν, αρκούσε μόνο να πετάξει με τη μάγκικη, καλόκαρδη κι επιβλητική φωνή του  εκείνο το "Ησυχία! Έχουμ΄άρρωστο..." κι όλοι/ες γίνονταν αρνάκια.


    Ήταν έξω καρδιά σε ούλα του και τά΄δινε ούλα. Αστειευόταν με τους πελάτες, ήταν απέραντα ανθρώπινος, απέραντα λαϊκός με το σωστό τρόπο, τον αγάπαγαν και τό΄ξερε. Μικρασιάτης. Καρδιά περιβόλι.


Γιά να μη λέω πολλά, σας δίνω ένα από τ΄άγνωστα τραγούδια του με τη Μπέλλου, στο μεσοδιάστημα της φωνής της, πρίν να γίνει μπρούτζινη. Η Μπέλλου του είπε πολλά τραγούδια που όλα τους έγιναν επιτυχίες. Το συγκεκριμένο λέγεται "Ότι θελουν οι γυναίκες" (Columbia DG-6902, τρ. Σ.Μπέλλου, Ν. Καλλέργης) και το βρίσκω εξαιρετικό. Έχει ένα ανέβασμα, ακριβώς στο ρεφρέν, που το χρησιμοποίησε ο Παπαϊωάννου και σε 2-3 άλλα τραγούδια του και είναι, κατά τη γνώμη μου, αυτό που το κάνει υπέροχο.
Η Μπέλλου, όπως πάντα, σταθερή και άψογη.
Το θέμα του τραγουδιού, οι γυναίκες και οι περιπέτειες μ΄αυτές. Με δυό λόγια, το γνωστό μοτίβο, που υπήρχε ήδη από την αρχαιότητα, όταν τις χαρακτήριζαν σαν ένα "αναγκαίο κακό"...


Ακούστε το τραγούδι κάνοντας διπλό κλικ

http://www.esnips.com/doc/25c00dd9-1d63-41cc-8da9-6fbb8df925b5/OTI-THELOUN-OI-GYNAIKES

Γιά σένα, θηλυκή αναγνώστρια! - Το you, female reader!

Καλωσόρισες!!!

Πληκτρολόγησες, γιά κάποιους λόγους τη λέξη Rebetisses, ή οδηγήθηκες εδώ από άλλη σελίδα. Το blog αυτό είναι στημένο από έναν αρσενικό και θέλω να σου πω γιατί τό΄φτιαξα.

Εσύ, όταν ακούς τη λέξη ρεμπέτισσες πάει το μυαλό σου στη Σωτ. Μπέλλου, τη Μαρίκα Νίνου, τη Ρόζα Εσκενάζι (ίσως), άντε και σε ονόματα σα της Γεωργακοπούλου, Νταίζης Σταυροπούλου κλπ. κλπ. Μέσα εδώ δε θα βρεις πολλά γι αυτές. Κάτι λίγα μόνο. Γι αυτές, ας μιλήσουν άλλες/οι.

Εγώ κάνω κάτι άλλο. Βγάζω στο φως τις παλιότερες που βούλιαξαν, που χάθηκαν, που σιώπησαν, που αποσύρθηκαν ή τις "απέσυραν", που ξεχάστηκαν, που τις αντιμετωπίζουν σα μαχαιροπήρουνα, σα φαντάσματα, σα κομπάρσες της ιστορίας που ονομάζεται "ρεμπέτικο" που, γιά τις/τους περισσότερες/ους, ξεκινάει με το Μάρκο Βαμβακάρη...

Ήμουν κι εγώ έτσι κάποτε. Τυφλός και κουφός. Άκουγα τον άντρα τραγουδιστή. Αν υπήρχε δεύτερη γυναικεία φωνή, δε μού΄λεγε τίποτα. Συνήθως, δε πρόσεχα πως τη λέγαν, ούτε και μ΄ενδιέφερε. Αρρώστεια...

Κοίταξε αυτή τη φωτογραφία...



Είναι απ΄το 1922. Κορίτσια, μαθήτριες (;) από τη Σμύρνη που ντύθηκαν στα λευκά και κρατώντας ελληνικές σημαίες κατέβηκαν να υποδεχτούν τον ελευθερωτή ελληνικό στρατό. Φυσούσε εκείνη τη μέρα, ανέμιζαν τα μαλλιά τους.
Αυτά τα κορίτσια πίστευαν στη ζωή, είχαν όνειρα, όπως έχετε κι εσείς. Μετά από λίγο καιρό θα πέφταν στα σκοτάδια του πανικού μιάς κόλασης. Κάποιες απ΄αυτές μπορεί να επέζησαν, μπορεί να τα κατάφεραν να έρθουν στην Ελλάδα. Κάποιες, ελάχιστες, ίσως ζουν ακόμα...
Γι αυτές τις γυναίκες που ήρθαν από τα εκεί μέρη και δοκίμασαν τη τύχη τους στο τραγούδι μιλάει, κύρια, αυτό το blog.
Αν αυτά σου λένε κάτι, και αφού δεις παρακάτω, δείξε μου ότι υπάρχουν γυναίκες που μπαίνετε σ΄αυτό το blog. Γίνε follower σ΄αυτό που βλέπεις στη δεξιά στήλη, πρώτο-πρώτο...

Φύγε Στέλλα, κρατάω μαχαίρι!

Μιά μικρο-ανάλυση της γνωστής ατάκας του Γ. Φούντα και το video της γνωστής σκηνής του φονικού από την ταινία "Στέλλα", ειδομένη από αντρικά μάτια, θα βρείτε στο:

http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2009/09/blog-post_5526.html

Ο κακός λύκος της παραπλάνησης ενεδρεύει...

βλ. http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2009/09/o.html

Ποιά απ΄τις δυό;

Ποιά γυναίκα θα αντιπροσώπευε αυτή που έχει "υμνηθεί" στο "ρεμπέτικο"; Η Μαργαρίτα Παπαγεωργίου ή η Σπεράντζα Βρανά;

βλ. http://elkibra-rebetiko.blogspot.com/2009/08/blog-post_25.html

Κλείστε τις καλές αναμνήσεις του Αυγούστου, στο αποκάτω εικονιζόμενο σώμα του ουρανού...