Τα τρία πρόσωπα μιάς μέρας ή η Ρόζα Εσκενάζι μέσα στα καμένα χόρτα...

Υπάρχει καθοριστική διαφορά ανάμεσα στη στείρα πίκρα

και στη δυναμική αηδία. Μετά, ακολουθεί

η αηδία γιά την απουσία αηδίας...

πρωί

Ένα απ΄αυτά που μ΄αηδιάζουν είναι εκείνες οι εφημερίδες που διανέμονται "δωρεάν" (όπως το Μετρο). Καθώς ίσως γνωρίζετε είναι, από πολλές δεκαετίες, μελετημένο ότι η πλύση εγκεφάλου και το στούμπηγμα άχρηστων πληροφοριών επιτελείται καλύτερα με τις απογευματινές εφημερίδες, γιατί οι άνθρωποι έχουν μειωμένες αντιδράσεις μετά την κούραση της δουλειάς (με ει) (γιά τη βραδινή πλύση δε συζητάμε...). Οι πρωινές "δωρεάν" την επιτελούν και το πρωί με "χαχαχούχικα" "νέα". Αυτά όμως όλα είναι γνωστά και μπαγιάτικα...

Βρέθηκε λοιπόν στα χέρια μου μιά τέτοια και αντίκρυσα (με φουσκωμένο το στήθος από εθνική περηφάνεια...) μιά τραγική ολοσέλιδη διαφήμιση του ένδοξου ΕΟΤ που προσπαθεί να πείσει γιά την ομορφιά των ελληνικών βυθών με μιά οικτρή φωτογραφία, παλιομοδίτικες γαρνιτούρες, μπλε και καφέ χρώματα και "ποιητικές" αναφορές στο θεό Ποσειδώνα...

μεσημέρι

Αναγκασμένος να επισκεφτώ το Ελληνικόν Προξενείον άκουσα, γιά μυριοστή φορά, εκνευρισμένους Έλληνες που έκριναν τη χώρα τους με σχόλια που λικνίζονταν ανάμεσα στην ύστατη περιφρόνηση και την ειρωνεία...

βράδυ...

Είδα τις παρακάτω φωτογραφίες του τάφου της Ρόζας Εσκενάζι και μου κάθησε ένας κόμπος στην καρδιά. (βλ. http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=16569&highlight=%D1%FC%E6%E1+%C5%F3%EA%E5%ED%DC%E6%E9&page=2 )

Δεν είμαι υπέρ των πολυτελών τάφων, δεν είμαι καν υπέρ της ταφής, όμως αυτές οι φωτογραφίες απεικονίζουν αυτή την απίστευτη και μελαγχολική αδιαφορία που έχει γίνει ένα με το πετσί της Ελλάδας. Τα μισά κάγκελλα, οι τσιμεντόλιθοι (από τα ασχημότερα προϊόντα του "πολιτισμού"), γύρω από μιά τέτοια γυναίκα (και τον πιστό της), τα καμένα απ΄τον ήλιο αγριόχορτα...




Η Ρόζα Εσκενάζι, κυρίες και κύριοι, μιά απλή γυναικούλα (ένα πονηρό και τσαχπίνικο κουτάβι, θά΄λεγα χαϊδευτικά) ήταν, μαζί με τη Ρίτα Αμπατζή και τη Γεωργία Μηττάκη, οι τρεις μεγαλύτερες φωνές που ακούστηκαν σ΄αυτό που το λέμε Ελλάδα. Ήταν του ίδιου ύψους με τις Edith Piaf, Amalia Rodriguez, Billie Holiday. Δυστυχώς όμως, οι διάφοροι/ες ομφαλοσκοπούντες/ούσες και συμπλεγματικοί/ές "ειδήμονες" (γράψε, ολοκληρωτικά άσχετοι), την είδαν σαν ένα γραφικό, ανατολίτικο φάντασμα. Δε τους αφορούσε άλλωστε. Αφορούσε, κατ΄αυτούς/ές, μόνο τους λαϊκούς ανθρώπους. Το ελληνικό "κατεστημένο" δεν αξίζει ούτε να το κλαίς...

Στέλλα (Εστερλίτα) Χασκίλ (STELLA HASKIL)

(η φωτογραφία είναι δανεισμένη από το βιβλίο του Ηλία Βολιότη-Καπετανάκη "Μάγκες αλήστου εποχής", εκδ. ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ, ΑΘΗΝΑ 2005, όπου και υπάρχει μονογραφία της τραγουδίστριας)

Η σεμνή, "υγρή" και απέραντα μελαγχολική Στέλλα Χασκίλ ήταν μιά γυναίκα χαμηλών τόνων. Πέρασε μέσα απ' τον κόσμο του "ρεμπέτικου" σιωπηλά, δίνοντας μιά φωνή που άγγιξε πολύ ιδιαίτερες πλευρές σ΄όσους/ες την αγάπησαν. Ήταν κάπου αλλού, κάπου ξεχωριστά. Δε τις ζήτησαν (δεν ήταν η εποχή τέτοια) χαιρετισμούς, μαγκιές, τσαλίμια. Σε κανένα από τα τραγούδια της δεν ακούγεται ένας άντρας να τη χαιρετάει. Ήρθε σοβαρή, συγκρατημένη, από άλλη παράδοση (εβραϊκή), κέντησε με τη μελαγχολική φωνή της και άφησε αυτό τον κόσμο νωρίς, πολύ νωρίς. Είναι σαφές πως όλοι την εκτίμησαν. Οι άντρες, όσο μπερδεμένοι και νά'ναι, εισπράττουν τα διαφορετικά σήματα που εκπέμπονται από κάποιες γυναίκες και συμμορφώνονται σ' αυτά. Η Χασκίλ δεν ήταν από τις γυναίκες που ανάβουν τα φώτα των πόθων στα αντρικά μυαλά. Δεν είχε αυτές τις "προδιαγραφές", δεν άναβε επιφανειακά μεράκια. Το πρόσωπό της δίνει σαφή σήματα πως ήταν ένα πλάσμα που ήθελε ν' αγαπηθεί, όχι να παίξει. Έμοιαζε να κουβαλάει έναν αντίστοιχο πόνο μ' αυτόν που φαίνεται στα μάτια της Billie Holiday (http://www.youtube.com/watch?v=h4ZyuULy9zs μόνο που της Χασκίλ τα μάτια λάμπουν μ' ένα άλλο φως, αυτό των μεσογειακών γυναικείων λουλουδιών.

Δεν είπε τίποτα, απ' ότι ξέρουμε. Δε φαίνεται να την πλησίασε κανείς, όσο ζούσε, ούτε κι η ίδια φαίνεται να το επιδίωξε. Μιά σιωπή, ανάλογη μ΄αυτή της Ρίτας Αμπατζή (βλ. http://www.elkibra-ritaabadzi.blogspot.com/.blogspot.com).

Δε μ' αρέσει η προσήλωση στα τραγούδια που τα στίβουμε γιά να τονιστεί το πολιτικό τους περιεχόμενο. Η Χασκίλ ήταν μιά ερωτική, ρομαντική τραγουδίστρια. Το καταστάλαγμα από τα τραγούδια της είναι έρωτας, πόνος, εγκατάλειψη. Δεν είναι φυλακές και εξορίες. Απλά, είπε και μερικά τέτοια. Με απόλυτο σεβασμό και κατανόηση γι αυτόύς/ές που τους σημάδεψε στα φοιτητικά τους χρόνια, θα πρότεινα να πάψει το ατέλειωτο μοιργιολόι με το "Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι" και "κάποια μάνα αναστενάζει". Ζήτω οι καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων, όχι μόνο οι κοινωνικο-πολιτικο-οικονομικές... Δεν εννοώ να ξεχάσουμε, εννοώ να ζήσουμε! (βλ. και ανάρτηση http://www.elkibra-rebetiko.blogspot.com - Forced amnesia).

Σημειώσεις

Ο Ηλίας Βολιότης- Καπετανάκης έχει δημοσιεύσει τη μοναδική ολοκληρωμένη μονογραφία γι αυτή τη γυναίκα (τίτλος, στοιχεία, κάτω από τη φωτο., άνω). Στο βιβλίο της Iωάννας Κλειάσιου "Μπροστά σου πάντα απλώνεται ένα δίχτυ, εκδ. ΝΤΕΦΙ, Αθήνα 2004, ο Τάκης Μπίνης λέει αρκετά γιά τη Στέλλα Χασκίλ και τη συνεργασία τους.